پولیفت چیست سوالی است که ما را با یکی از منعطف ترین و قدرتمند ترین ابزار های دستی در دنیای لیفتینگ آشنا می کند. پولیفت دستگاهی است که با استفاده از نیروی مکانیکی دست و یک اهرم، برای جابجایی بار در سطوح عمودی، کشش در سطوح افقی و حتی زاویه دار طراحی شده است. برخلاف جرثقیل های دستی زنجیری که عمدتا برای لیفتینگ عمودی هستند، پولیفت به دلیل ساختار اهرمی خود در تمام جهات کارایی دارد. این ابزار از یک بدنه فولادی، زنجیر بار، قلاب های فولادی و یک دسته اهرمی تشکیل شده است که با حرکت رفت و برگشتی، بار را با دقت بسیار بالا جابجا می کند. در وب سایت جنرال بکسل، پولیفت به عنوان یک ابزار همه کاره شناخته می شود که در نصب ماشین آلات سنگین، تراز کردن سازه های فلزی و کشیدن اجسام در محیط های محدود کاربرد دارد. کوچک بودن ابعاد و عدم نیاز به منبع انرژی الکتریکی، این وسیله را به همراه همیشگی تیم های نصب و تعمیرات در پروژه های عمرانی و صنعتی تبدیل کرده است.

مکانیزم عملکرد و اجزای تشکیل دهنده پولیفت زنجیری

ساختار مهندسی پولیفت بر پایه سیستم چرخ دنده های خورشیدی و یک سیستم کلاچ یا ترمز دیسکی بنا شده است که ایمنی بار را در هر وضعیتی تضمین می کند. قلب پولیفت، چرخ زنجیر است که زنجیر گرید ۸۰ روی آن حرکت می کند. با فشار بر دسته اهرم، گشتاور ایجاد شده به چرخ دنده ها منتقل شده و باعث حرکت زنجیر می شود. یکی از اجزای کلیدی، دکمه خلاص کن است که به اپراتور اجازه می دهد در حالت بدون بار، زنجیر را به سرعت تا نقطه اتصال بکشد. بدنه پولیفت معمولا از فولاد ضد ضربه ساخته می شود تا در محیط های خشن کارگاهی دچار آسیب نشود. قلاب های به کار رفته نیز دارای ضامن ایمنی هستند تا از خروج ناگهانی زنجیر یا بار جلوگیری کنند. در پولیفت های مدرن، سیستم ترمز به گونه ای طراحی شده که به محض رها کردن دسته، بار در جای خود قفل می شود تا از سقوط ناگهانی جلوگیری گردد.

·        نقش سیستم کلاچ و ترمز در افزایش ضریب ایمنی پولیفت

سیستم ترمز در پولیفت ها معمولا از نوع دیسکی و اتوماتیک است که با وزن بار فعال می شود؛ یعنی هرچه بار سنگین تر باشد، فشار ترمز نیز بیشتر می گردد. این ویژگی باعث می شود که کنترل بار در زمان پایین آوردن یا رها کردن کشش با دقت میلی متری انجام شود. کلاچ نیز وظیفه دارد در صورتی که بار بیش از ظرفیت نامی پولیفت باشد، از انتقال نیرو جلوگیری کرده و مانع از شکستن چرخ دنده ها یا پارگی زنجیر شود. وجود این سیستم های حفاظتی است که پولیفت را به ابزاری قابل اعتماد در محیط هایی تبدیل می کند که امکان خطای انسانی بالاست. نگهداری و روانکاری دوره ای این دیسک های ترمز، طول عمر دستگاه را به طرز محسوسی افزایش می دهد.

کاربرد های گسترده پولیفت در صنایع نفت، گاز و ساختمان سازی

کاربرد پولیفت بسیار فراتر از جابجایی عمودی است؛ در صنعت نفت و گاز، از این ابزار برای هم راستا کردن لوله های عظیم در هنگام جوشکاری استفاده می شود. در پروژه های ساختمانی، پولیفت ها برای کشیدن سیم بکسل ها، تراز کردن ستون های فلزی و نصب اسکلت کاربرد دارند. همچنین در تعمیرات خودرو های سنگین برای بیرون کشیدن موتور یا گیربکس و در صنایع دریایی برای مهار موقت کابل های لنگر از این وسیله استفاده می گردد. به دلیل قابلیت کار در زوایای تند، پولیفت ابزاری ایده آل برای جابجایی بار در تونل ها و معادن زیرزمینی است که سقف کوتاهی دارند. این وسیله در عملیات امداد و نجات نیز برای جابجایی آوار و بیرون کشیدن اجسام سنگین به عنوان یک ابزار استراتژیک شناخته می شود.

·        استفاده از پولیفت در نصب و کالیبراسیون تجهیزات حساس

یکی از کاربرد های تخصصی پولیفت، در نصب تجهیزاتی است که نیاز به دقت بسیار بالا در جانمایی دارند. به دلیل اینکه هر حرکت دسته اهرم پولیفت، زنجیر را تنها چند میلی متر جابجا می کند، اپراتور تسلط کاملی بر موقعیت بار دارد. این دقت در نصب توربین ها، ژنراتور های صنعتی و قطعات پیش ساخته بتنی که باید با دقت در جای خود قرار گیرند، حیاتی است. در این موارد، پولیفت به عنوان یک جک کششی عمل می کند که می تواند بار های نامتقارن را به راحتی به موقعیت دلخواه هدایت کند.

·        راهنمای خرید پولیفت مناسب بر اساس تناژ و طول زنجیر

برای خرید پولیفت مناسب، اولین قدم تعیین حداکثر وزن باری است که قرار است جابجا شود. پولیفت ها معمولا در ظرفیت های ۲۵۰ کیلوگرم تا ۹ تن تولید می شوند که پرمصرف ترین آن ها مدل های ۱.۵ تن و ۳ تن هستند. نکته دوم، طول زنجیر بار است که به طور استاندارد ۱.۵ متر می باشد، اما در صورت نیاز پروژه می توان طول آن را افزایش داد. متریال بدنه نیز اهمیت زیادی دارد؛ برای محیط های با رطوبت بالا یا صنایع شیمیایی، پولیفت های با بدنه آلومینیومی یا پوشش ضد خوردگی توصیه می شوند. همچنین باید به وزن خود دستگاه توجه کرد؛ اگر اپراتور مجبور است دستگاه را مدام جابجا کند، پولیفت های سبک وزن با طراحی ارگونومیک اولویت دارند. جنرال بکسل به شما توصیه میکند همیشه برندی را انتخاب کنید که دارای گواهی بازرسی و قطعات یدکی در دسترس باشد. مطالب پیشنهادی: تفاوت تیفور دستی با پولیفت

مشخصات فنی پولیفت های پرکاربرد در بازار

در این جدول، مشخصات سه مدل از پولیفت های استاندارد که در اکثر پروژه های صنعتی ایران مورد استفاده قرار می گیرند، جهت تسهیل در انتخاب گردآوری شده است.

نکات ایمنی و بازرسی دوره ای برای پیشگیری از حوادث پولیفت

استفاده از پولیفت نیازمند رعایت پروتکل های ایمنی سفت و سختی است؛ هرگز نباید از لوله یا ابزار اضافه برای بلندتر کردن دسته اهرم استفاده کرد، زیرا این کار باعث وارد آمدن فشار بیش از حد به چرخ دنده ها می شود. قبل از هر بار استفاده، زنجیر باید از نظر تاب خوردگی، ترک یا تغییر شکل بررسی شود. قلاب ها باید دارای ضامن سالم باشند و در صورت باز شدن دهانه قلاب بیش از ۱۰ درصد مقدار اولیه، باید بلافاصله تعویض گردند. روانکاری زنجیر با روغن های مخصوص نه تنها حرکت را نرم تر می کند، بلکه از سایش چرخ زنجیر نیز جلوگیری می نماید. بازرسی سالانه توسط مراکز مجاز و انجام تست بار (Load Test) با ظرفیت ۱۲۵ درصد، تضمین کننده سلامت عملکرد سیستم ترمز و کلاچ در شرایط اضطراری است.

سوالات متداول

فرق اصلی پولیفت با جرثقیل دستی زنجیری چیست؟

تفاوت اصلی در جهت کارکرد و مکانیزم اعمال نیرو است. جرثقیل دستی زنجیری فقط برای بالابری عمودی طراحی شده و اپراتور با کشیدن یک زنجیر بار را جابجا می کند. اما پولیفت دارای یک دسته اهرمی است که اجازه می دهد در تمام جهات (افقی، عمودی و مایل) از آن استفاده شود. همچنین پولیفت ها برای کشیدن و تراز کردن  بسیار مناسب تر هستند، در حالی که جرثقیل دستی زنجیری صرفا برای بلند کردن و پایین آوردن وزنه های سنگین در یک راستای ثابت کاربرد دارد.

آیا می توان طول زنجیر پولیفت را به صورت دستی افزایش داد؟

بله، زنجیر پولیفت قابل تعویض است، اما این کار باید حتما توسط متخصص و با استفاده از زنجیر های گرید ۸۰ (G80) اصلی انجام شود. استفاده از زنجیرهای معمولی یا جوش دادن زنجیرها به یکدیگر به شدت خطرناک است و منجر به شکست ناگهانی تحت بار می شود. همچنین باید توجه داشت که با افزایش طول زنجیر، وزن خود زنجیر نیز به بار اضافه می شود که باید در محاسبات ظرفیت نهایی دستگاه لحاظ گردد.

دکمه خلاص کن پولیفت در چه زمانی استفاده می شود؟

دکمه خلاص کن یا سیستم Free Wheeling زمانی استفاده می شود که دستگاه تحت بار نیست. با فعال کردن این حالت، زنجیر آزاد شده و اپراتور می تواند به راحتی آن را با دست بکشد تا قلاب را به بار وصل کند. به محض اینکه بار به قلاب متصل شود و اهرم زده شود، سیستم ترمز دوباره درگیر شده و زنجیر قفل می گردد. هرگز نباید در حالی که باری به قلاب متصل است، سعی در فعال کردن حالت خلاص کن داشته باشید، زیرا منجر به رها شدن ناگهانی بار می شود.

چرا زنجیر پولیفت هنگام کار گیر می کند یا پله پله حرکت می کند؟

این مشکل معمولا به دو دلیل رخ می دهد: اول، تاب خوردگی زنجیر در هنگام نصب که باعث می شود دانه های زنجیر به درستی روی چرخ زنجیر ننشینند. دوم، نفوذ گرد و غبار، سنگریزه یا عدم روانکاری که باعث خشک شدن سیستم چرخ دنده ها می شود. در صورتی که زنجیر آسیب دیده یا دچار تغییر شکل (دفرمه شدن) شده باشد نیز این پدیده مشاهده می شود. در چنین شرایطی باید کار متوقف شده و دستگاه توسط تکنسین بازرسی شود تا از آسیب به بخش های داخلی جلوگیری گردد.

سخن پایانی

پولیفت چیست؟ ابزاری است که قدرت دست انسان را به نیرویی عظیم برای جابجایی و مهار بارهای صنعتی تبدیل می کند. از نصب لوله های عظیم نفتی تا تراز کردن ستون های یک سوله، پولیفت به دلیل تطبیق پذیری بالا و سادگی کارکرد، انتخابی غیرقابل جایگزین است. انتخاب ظرفیت صحیح، توجه به کیفیت زنجیر و رعایت نکات ایمنی در هنگام استفاده، تضمین کننده موفقیت پروژه های شماست. مجموعه جنرال بکسل با ارائه انواع پولیفت های استاندارد و مشاوره های تخصصی، همراه شما در انتخاب بهترین تجهیزات لیفتینگ است. همواره به یاد داشته باشید که ایمنی در محیط کار با انتخاب ابزار درست آغاز می شود و پولیفت های باکیفیت، ستون فقرات عملیات نصب و کشش در صنایع مدرن هستند. با تشکر از همراهی شما مخاطب گرامی.